فصل دوم شيعه و فرقه‌هاى شيعى از نگاه ارباب ملل و نحل حجم بيشتر گزارش‌ها و تحليل‌هاى معاصران در پژوهش‌هاى فرقه‌شناسى و نيز شيعه‌پژوهى ، برگرفته از آثار ويژه‌اى از ارباب ملل و نحل است كه در گذشته به نگارش درآمده و دسترسى بدان نيز آسان است . از اين‌رو ، شايسته است كه قبل از بررسى هر موضوعى از موضوعات مربوط به تاريخ و انديشه‌هاى فرق ، ويژگىهاى مهم‌ترين منابع و مصادر آن را - كه گويا به هر دليلى - جاى خود را باز كرده است ، روشن شود . نكته قابل ذكرى كه اهميت اين پردازش را بايسته‌تر مىنمايد اين است كه ، گزارش‌هاى تاريخى هريك از اين آثار عموما بر پيش فرض‌هاى خاص نويسندگان آن استوار است . از همه مهمتر نگاه ويژهء مشهورترين آنها به شيعه و فرقه‌هاى آن است كه چاره‌اى جز فهم روشن‌تر آن نيست . با توجه به اين مهم در اين فصل به معرفى پيشينه مباحث و مهم‌ترين آثار دانش فرقه‌شناسى مىپردازيم تا ضمن اشاره به ويژگىهاى عمومى اين آثار ، به تبيين گزارش‌هاى خاص آنان دربارهء شيعه و فرقه‌هاى شيعى پى ببريم . جهت‌گيرىهاى مذهبى ، چگونگى و چرايى شمارش افراطى هريك از صاحبان اين آثار ، در گزارش خود از شيعه و فرقه‌هاى شيعى ، از مهم‌ترين ويژگىهايى است كه در اين گفتار به عنوان آسيب‌شناسى اين آثار ، مورد ملاحظه قرار گرفته است .